'Aanvoer rivierwater wordt onzekerder door klimaatverandering'

23-09-2022 09:48 | 2 dagen geleden

Dit is een origineel bericht van
ANP Expert Support

Dit is een expertquote van Jaco van Wezel, Weeronline, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Wereld Rivierendag: 25 september 2022 | ANP

De constante aanvoer van water in de Rijn is belangrijk. Te veel water levert gevaar op en te weinig water veroorzaakt ook veel problemen. Dat bleek afgelopen zomer toen er zeer weinig regen viel, veel vocht verdampte en er weinig smeltwater door de rivier stroomde. Door klimaatverandering zullen extremen vaker voorkomen.

De Rijn wordt gevoed door smelt- en regenwater. Het smeltwater komt van sneeuw en gletsjers (hoog) in de Alpen en zorgt voor flink wat water in de Rijn, vooral tijdens het einde van de winter en de lente. Het aanbod van smelt- en regenwater is echter verre van constant.

Door verandering van het klimaat valt in sommige winters soms erg weinig sneeuw of het smelt al vroeg in de lente weg, doordat het winterseizoen eerder eindigt. Hierdoor wordt de aanvoer van smeltwater in de zomer minder.

Droge en natte zomers

Door klimaatverandering nemen de weersextremen ook toe. De winters worden natter en zachter. Tijdens een natte en zachte periode in het stroomgebied van de Rijn kan een combinatie van veel smeltwater en veel regenwater extreem hoge waterstanden veroorzaken.

Dit geldt voor de winter, maar extreme regenval kan ook in de zomer problemen veroorzaken. Dit ondervonden we, vooral in het stroomgebied van de Maas, nog in juli 2021. Doordat warmere lucht meer vocht kan bevatten kan in korte tijd meer regen vallen, dan bij eenzelfde weersituatie voor de opwarming van het klimaat.

Opmerkelijk genoeg komen ook extreem droge periodes in de zomer vaker voor. Wanneer dit samen valt met de aanvoer van weinig regenwater en smeltwater vanuit de Alpen kan dit tot extreem lage waterstanden leiden.

Gevolgen van te hoge en te lage waterstanden

De rivier de Rijn en de zijtakken zijn drukbevaren. Bij een zeer lage waterstand kunnen sommige schepen niet meer varen of worden minder volgeladen met financiële schade tot gevolg.

Voor grote delen van ons land is het belangrijk om het grondwaterpeil stabiel te houden en daarin speelt rivierwater een grote rol. Je wilt natuurlijk droge voeten houden, maar ook te lage grondwaterstanden zijn ongewenst. Bij te laag grondwater kan verzuring of inklinking van grond voorkomen. Dit kan schade veroorzaken aan natuurgebieden en in extreme situaties zelfs aan gebouwen.

Daarnaast wordt het (smelt)water uit de Rijn gebruikt in de landbouw en als drinkwater. Op verschillende plekken in Nederland wordt rivierwater tijdelijk opgeslagen in spaarbekkens en vanuit daaruit gewonnen en gefilterd.

Jaco van Wezel, meteoroloog en woordvoerder, Weeronline

Andere persberichten van deze organisatie

'Mensen krijgen weinig regie over hun leven door lapmiddelen kabinet'

Dit is een expertquote van Janny Bakker-Klein, Movisie, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Langste troonrede van koning Willem-Alexander tot nu toe | ANP

Het is een aansprekend beroep op veerkracht dat de koning in de troonrede deed. De koning verwees naar zijn grootmoeder die in 1948 de leden van de Staten Generaal toesprak en hij haalt aan hoe onze grootouders en ouders na de oorlog gezamenlijkheid en veerkracht toonden. "Van ons wordt nu, onder heel andere omstandigheden, hetzelfde gevraagd", was zijn boodschap. Veerkracht is het vermogen van een samenleving om voor elkaar te zorgen, ook als het slecht gaat. Het is de spil in het ondersteunen van mensen in kwetsbare posities en in het versterken van buurten en wijken.

Maar net als in 1948 komt veerkracht niet aanwaaien. Het gaat gepaard met veel geploeter en opoffering plus een overheid die inzet op het versterken van die veerkracht. Mensen van wie de grond onder de voeten is weggeslagen biedt het kabinet een energietoeslag, verhoging van de zorgtoeslag, een hoger minimumloon et cetera. Mooi, maar toch gaat hier wat mis. Van de 17 miljard euro waarmee het kabinet lage inkomensgroepen wil beschermen is een zeer groot deel van 12 miljard bedoeld voor incidentele en tijdelijke maatregelen.

Dat blijven lapmiddelen die mensen niet de regie over hun leven geven, laat staan dat ze mensen veerkrachtiger maken. Ondertussen ziet en voelt iedereen om zich heen dat het leven voor groeiende aantallen mensen onbetaalbaar is. Dat is het grote verschil met 1948, toen er niet alleen een gemeenschappelijk perspectief van wederopbouw was, maar ook het besef dat we de toekomst gezamenlijk gingen bouwen. Zo’n elan en vooruitzicht hebben we nu weer hard nodig.

Janny Bakker-Klein, Voorzitter Raad van Bestuur, Movisie

2 dagen geleden

'Stadsboom heeft betere standsplaats nodig tegen droogte en hitte'

Dit is een expertquote van Daan Bleichrodt, IVN Natuureducatie, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Klimaatverandering bedreigt bomen in steden, waarschuwen experts - Dagblad van het Noorden

Experts waarschuwen dat de klimaatverandering slecht dreigt uit te pakken voor bomen in steden wereldwijd. Dezelfde experts adviseren om bomen te kiezen die beter tegen droogte en hitte kunnen. Bomen zijn in steden gevoeliger voor droogte en hitte, omdat ze vaak geen goede standplaatsen hebben. Ze krijgen bij droogte te weinig water en de bodem is veelal verdicht met te weinig organische stoffen. Daarnaast worden de bladeren die bomen elke herfst en winter afwerpen continu verwijderd, terwijl deze de boom juist beschermen.

Daarnaast moeten we afscheid nemen van zogenoemde monoculturen en kiezen voor variatie. Neem Amsterdam. De helft van alle bomen in de stad is de kwetsbare iep. Dat is een ongezonde en onhoudbare situatie.

Het aanplanten van kleine stadsbossen met veel variatie kan hierin helpen. De meeste inheemse bomen, zoals beuken, lindes, eiken en esdoorns zijn prima bestand tegen warmte en droogte, mits zij een goede standplaats hebben. Feit blijft dat bomen in steden sneller uitdrogen, maar door te investeren in gezonde bodems haal je het grootste probleem weg. En niet te vergeten: vervang stenen door groen, op die manier is het meteen een paar graden koeler in de stad.

Omgaan met droogte in genen bomen

In het kader van klimaatverandering wordt wel gesuggereerd dat we bomen zouden moeten halen uit de zuidelijke regio’s omdat die beter bestand zouden zijn tegen hitte en droogte. Maar zo’n beetje al onze bomen komen daar ook vandaan. De eikenboom is na de laatste ijstijd, dertienduizend jaar geleden, vanuit de Balkan, Spanje en Italië naar Nederland geëmigreerd. En net ten noorden van Madrid ligt het meest zuidelijk beukenbos van Europa: Montejo de la Sierra.

Zo’n tienduizend jaar geleden was dit bos zo uitgestrekt dat je vanuit Spanje zo naar de Hoge Veluwe kon wandelen. De beuken gedijen prima in dit gortdroge en bloedhete klimaat. In de genen van deze bomen zit omgaan met droogte en hitte opgeslagen – hun voorouders groeiden nu eenmaal in die omstandigheden op.

Het is dus beter om in deze situatie van klimaatverandering te kijken naar de manier waarop we bomen planten, zodat ze goede overlevingskansen hebben. Daarbij zijn goede standplekken met voldoende doorwortelbare ruimte en een strooisellaag (blaadjes laten liggen) heel belangrijk. Maar bovenal moeten we beseffen dat een plantgemeenschap veerkrachtiger is dan een rij solitaire bomen. Daarom is IVN Natuureducatie al een paar jaar druk bezig om overal Tiny Forests te planten. Zo worden steden klimaatbestendiger en geven de minibossen bovendien een boost aan de biodiversiteit.

Daan Bleichrodt is projectleider Tiny Forest van IVN Natuureducatie

2 dagen geleden

'Rijn nog steeds belast met medicijnresten en industriële en huishoudelijke stoffen'

Dit is een expertquote van Gerard Stroomberg, RIWA-Rijn, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Wereldrivierendag | ANP

25 september is Wereld Rivieren Dag. Dat is een goed moment om stil te staan bij de bron voor het drinkwater van 5 miljoen mensen in Nederland: de Rijn.

De drinkwaterbedrijven in Nederland leveren een grote inspanning om schoon en gezond drinkwater te leveren. Uitgangspunt hoort daarbij te zijn dat onze bron, de Rijn, vrij is van vervuilende stoffen.

Uit onze jaarlijkse rapportage blijkt dit echter niet het geval te zijn, we zien zelfs dat de zuiveringsopgave nog steeds toeneemt. Dit terwijl de Europese Kaderrichtlijnwater (artikel 7.3) belooft dat met het verbeteren van de waterkwaliteit het vereiste niveau van zuivering voor de productie van drinkwater zal verlagen.

Medicijnresten

De grootste groep vervuilende stoffen wordt gevormd door medicijnresten die onvoldoende worden verwijderd uit huishoudelijk afvalwater. Daarnaast zien we industriële verontreinigingen waarvan we sommige kunnen toewijzen aan specifieke toepassingen en puntbronnen.

PFAS-verbindingen uit huishoudelijke en industriële bronnen vormen daarbij een steeds grotere uitdaging. Van de bestrijdingsmiddelen, voornamelijk herbiciden, vinden we nog slechts enkele stoffen terug. Maar waar we verbeteringen zien moeten we ervoor waken dat hier geen vervangende stoffen (regrettable substitutions) worden toegepast.

Silent Spring

Uitgerekend deze maand is het zestig jaar geleden Rachel Carson haar baanbrekende boek ‘Silent Spring’ publiceerde. Hierin beschreef zij "de verontreiniging van lucht, aarde, rivieren en zee met gevaarlijke en zelfs dodelijke materialen". Het boek leidde tot het oprichten van een wereldwijde milieubeweging die sinds die tijd haar invloed duidelijk heeft laten voelen.

Ook de waterkwaliteit van de Rijn kwam in het boek aan bod in alarmerende bewoordingen. “Een studie die in het begin van de jaren vijftig in Nederland werd uitgevoerd, ondersteunt inderdaad het standpunt dat vervuilde waterwegen een gevaar voor kanker kunnen inhouden. Steden die hun drinkwater uit rivieren kregen, hadden een hoger sterftecijfer door kanker dan steden waarvan het water afkomstig was uit bronnen die vermoedelijk minder gevoelig waren voor vervuiling, zoals (grondwater)putten.” Rachel Carson gebruikt hier de verleden tijd, kennelijk was er sinds het begin van de jaren vijftig al wel vooruitgang geboekt.

Rachel Carson concludeerde destijds: "Als we zo innig samenleven met deze chemicaliën - ze eten en drinken, ze opnemen tot in het merg van onze botten - kunnen we maar beter iets weten over hun aard en kracht."

Maar het is nog beter dat we meer te weten komen over de herkomst van deze stoffen en hoe we hun aanwezigheid in de Rijn kunnen tegengaan. Wat er niet in zit hoeven we er ook niet uit te halen.

Gerard Stroomberg, directeur, RIWA-Rijn

2 dagen geleden

'Bij twijfel over hersenschudding moet een voetballer altijd gewisseld worden'

Dit is een expertquote van Ellen Kemler, VeiligheidNL, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Voetbalster FC Barcelona houdt horrorbult over aan botsing met keeper

Een voetbalster van FC Barcelona Femení kwam dit weekend al vroeg in de competitiewedstrijd hard in botsing met de keepster van de tegenpartij. Ze kreeg daarbij een stevige klap op het hoofd. Ze werd eerst op het veld behandeld, maar daarna gewisseld in verband met een grote zichtbare bult en mogelijk hersenletsel. In geval van onzekerheid over hersenletsel, moet een speler zo snel mogelijk gewisseld worden om verder letsel te voorkomen, ook als er geen duidelijk letsel zichtbaar is.

Als een hersenschudding niet goed wordt behandeld, kunnen er later problemen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan vermoeidheid en hoofdpijn, maar ook depressie. Het is daarom belangrijk een hersenschudding op tijd te herkennen en te behandelen.

Drie handelingen zijn bij een hersenschudding erg belangrijk:

· Herkennen : het herkennen van de symptomen van een hersenschudding.

· Vertellen : het informeren van de medische of technische staf.

· Van het veld af : een speler met een (vermoedelijke) hersenschudding moet altijd van het veld af.

Dit is een expertquote van Ellen Kemler, senior onderzoeker/projectleider, VeiligheidNL.

3 dagen geleden

'Koopkrachtpakket onvoldoende om structurele armoede op te lossen'

Dit is een expertquote van Mirjam Andries, Movisie, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Links wil meer investeren in blijvende koopkrachtverbetering | ANP

De aangekondigde koopkrachtmaatregelen door het kabinet zijn een mooie eerste stap, maar niet voldoende om de problemen op de lange termijn op te lossen. Dat het bestaansminimum structureel onvoldoende is blijkt uit onderzoeken en berekeningen van onder andere het NIBUD en CBS. Door de stijgende energieprijzen en inflatie is de nood ongekend hoog, en deze heeft inmiddels ook de middeninkomens bereikt. Het pakket maatregelen van de overheid is dus tijdelijk voldoende voor de ergste nood, maar lost niet de structurele bestaansonzekerheid en de toenemende ongelijkheid in Nederland op.

Ook voor de huidige crisis konden steeds meer Nederlanders niet meer rondkomen. Nieuwe woorden als energiearmoede, menstruatiearmoede, vervoersarmoede versluieren een structureel probleem: te veel mensen hebben te weinig inkomen om rond te komen. De maatregelen van het kabinet zijn een mooie eerste stap maar er is meer nodig, betoogt ook de Landelijke Armoedecoalitie in een brief aan de Tweede Kamer. Overheid en private partijen moeten de handen ineenslaan voor een extra impuls. De overheid is daarbij aan zet, maar ook het bedrijfsleven kan een steentje bijdragen, want veel met name grotere bedrijven maken momenteel enorme winsten en kunnen helpen.

Hoe langer zij hiermee wachten, hoe meer mensen onderuitgaan en hoe moeilijker het wordt de schade nog te herstellen. Kijk bijvoorbeeld naar de mensen die op het punt staan om door te stromen naar een eigen woning vanuit de Maatschappelijke Opvang maar die onmogelijk een energierekening van 500 euro kunnen betalen. Zonder hulp blijven zij noodgedwongen in de opvang zitten wat de overheid 20.000 euro per persoon per jaar kost, dus een veel groter bedrag. Bovendien houden zij de plekken bezet voor die groeiende groep mensen die op wachtlijsten staan en noodgedwongen op straat zwerven.

Als we dus niet snel aan de slag gaan met structurele oplossingen neemt de armoede en bestaansonzekerheid in Nederland nog verder toe. Laten we voorkomen dat zo de ontevredenheid nog verder groeit en ervoor zorgen dat mensen weer meer begrip voor elkaar en vertrouwen in de overheid krijgen.

Dit is een expertquote van Mirjam Andries, projectleider bij Movisie.

3 dagen geleden

'Beginnende sporters vaak onvoldoende bewust van risico's'

Dit is een expertquote van Ellen Kemler, VeiligheidNL, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Jongeren centraal tijdens NOC*NSF Nationale Sportweek - Nieuws.nl

In de NOC*NSF Nationale Sportweek staat centraal wat sporten allemaal kan doen. Het maakt fitter, geeft zelfvertrouwen en maakt socialer. Sporten geeft energie. Behalve bij blessures, dan kost het vooral energie.

Mensen aan het sporten krijgen staat hoog op de politieke agenda de komende jaren. In 2040 moet 75 procent van de Nederlanders voldoen aan de beweegrichtlijn. Door al deze sportstimulering zullen hopelijk veel Nederlanders gaan starten met sporten. Zonder aandacht voor verantwoord sporten zullen veel beginnende sporters echter ook net zo snel weer uitvallen.

Beginnende sporters hebben een hoog blessurerisico meer dan ervaren sporters. Een blessure is ook vaak een reden om weer te stoppen met sporten. In een periode van 3 jaar, stopte 26 procent van alle sporters met sporten. Van deze stoppers deed 1 op de 5 dat vanwege een blessure. Bij sporters als beginnende hardlopers ligt dit aantal nog veel hoger.

Beginnende sporters zijn ook vaak onbewust onbekwaam. Sporters die starten doen dat met een bepaald doel voor ogen. Lekker bewegen, plezier hebben, fit worden of misschien afvallen. Van het feit dat (een verkeerde) sportbeoefening ook risico met zich meebrengt, en dat het lichaam moet wennen aan het bewegen, zijn deze sporters zich niet voldoende bewust.

Dit is een expertquote van Ellen Kemler, senior onderzoeker/projectleider, VeiligheidNL.

3 dagen geleden