'Geen gekke gedachte dat Schiermonnikoog bij Groningen zou horen'

14-06-2022 14:38 | 2 maanden geleden

Dit is een origineel bericht van
ANP Expert Support

Dit is een expertquote van Meindert Schroor, Waddenacademie, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Ligt Schiermonnikoog in de provincie Groningen? Volgens deze lesmethode wel. 'Laat ze dit in Friesland niet horen' - Leeuwarder Courant

Onlangs wees de Leeuwarder Courant op een storend foutje in een aardrijkskundeboek. Volgens de uitgever Alles-in-1 hoort Schiermonnikoog bij Groningen, evenals Rottumerplaat en Rottumeroog. Dat mochten ze wat het eerstgenoemde eiland betreft wel willen. Temeer waar Schiermonnikoog al eeuwen naar het oosten wandelt en in 2006 en 2021 grenswijzigingen ten faveure van Friesland en ten koste van Groningen plaatsvonden om onduidelijkheden tussen veiligheidsregio’s bij calamiteiten te voorkomen.

Het naar de grijze of schiere monnikspijen van de cisterciënzer monniken van Klaarkamp bij Rinsumageest genoemde eiland heette aanvankelijk Wierumeroog, ofwel eiland tegenover het Friese dijkdorp Wierum gelegen. Tegenwoordig ligt het vrijwel in zijn geheel voor de Groninger kust.

Toch is de gedachte dat Schier bij Groningen zou horen niet zo’n gekke. De Staten van Friesland verkochten het eiland uit geldgebrek in 1640 en de reeks daaropvolgende particuliere eigenaren eindigde met de Duitse graaf van Bernstorff. Die moest het eiland na de Tweede Wereldoorlog als vijandelijk bezit bij de Dienst Domeinen inleveren.

Nauwe banden met stad en provincie Groningen

Eerder, in augustus 1915, stelde een inzender in het Nieuwsblad van het Noorden voor om Schier maar aan Groningen over te dragen. Een en ander vanwege de nauwe banden met die stad en provincie, gesteld tegenover de kennelijke onwil van de Friese staten om aan een broodnodige aanlegsteiger voor de veerboot mee te betalen, waar de graaf en het Rijk daartoe wel bereid waren.

In november 1945 stelde de burgemeester van Groningen aan de premier en de minister van Financiën voor om het grondgebied van zijn gemeente uit te breiden met Schiermonnikoog, zijns inziens ‘recreatiecentrum voor in de eerste plaats de bevolking van de stad Groningen’. Dat was zelfs voor Groningen - dat eeuwenlang als een stadstaat, zowel als overheid en particulier grondeigenaar de lakens uitdeelde in zijn veenkoloniën - een stap te ver. Schiermonnikoog was en bleef Fries.

Dr. Meindert Schroor is portefeuillehouder Cultuurhistorie Waddenacademie.

Andere persberichten van deze organisatie

'Goed slapen tijdens warme nachten is makkelijker gezegd dan gedaan'

Dit is een expertquote van Koko Beers, Hersenstichting, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Nationaal Hitteplan in de zorg | ANP 

De komende dagen worden er tropische temperaturen verwacht in Nederland. Die zomerse temperaturen zorgen ook voor warme nachten, wat van invloed is op de nachtrust. Slapen gaat niet alleen over de slaapkwantiteit (hoeveel uur je per nacht slaapt), maar vooral om je slaapkwaliteit (hoe effectief je slaap is).

Tijdens het slapen spoelen de hersenen als het ware schoon. Goede slaap betekent dat je hersenen de tijd en de kans krijgen om zich te reinigen. Ook zorgt een goede nachtrust ervoor dat je je emoties van de dag goed kan verwerken en dat je onthoudt wat je overdag hebt geleerd.

Beter slapen is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Vooral met deze warme dagen. Deze tips geven wij aan mensen om hun slaap te verbeteren:

‘s Avonds trek? Houd het bij een lichte maaltijd.  Een zware maaltijd kort voor het slapengaan is niet verstandig. Je spijsvertering moet dan hard aan het werk, waardoor je lichaam actiever blijft, warmer wordt en het moeilijker is om in slaap te vallen.

Vermijd cafeïne en alcohol, het liefst helemaal, maar in ieder geval de drie uren voor het slapen gaan. Je kunt pas later in slaap vallen en je slaapt korter en onrustiger. Ook alcohol zorgt ervoor dat je veel minder diep slaapt. Daardoor word je ‘s ochtends alsnog vermoeid wakker.

Beweeg voldoende en wees actief overdag. Maar sport niet intensief te laat op de avond. Dit zorgt er namelijk voor dat je hersenen te actief zijn, en je te alert bent om te slapen. Een wandeling laat op de avond is altijd een goed idee.

Houd het koel. Je lichaamstemperatuur is niet 24 uur lang stabiel. In de avond moet de temperatuur dalen om slaperig te worden. Met dit warme weer kan je lichaam de hitte erg moeilijk kwijt. Het gevolg is dat je niet slaperig wordt. Zorg ervoor dat je slaapkamer koel is. Vul een kruik met ijskoud water en leg die in je bed. Plaats een ventilator strategisch, naast een open raam. Zo wordt er in plaats van warme lucht, koele lucht van buiten de kamer ingeblazen.

Dit is een expertquote van Koko Beers, neurobioloog, Hersenstichting.

7 uur geleden

‘Term ‘superhittegolf’ benadrukt extremiteit van de warmste hittegolven’

Dit is een expertquote van Jaco van Wezel, Weeronline, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Temperatuur en neerslagtekort lopen verder op: hittegolf in aantocht | RTL Nieuws

Er is kleine kans dat er deze week een regionale hittegolf komt in het zuidoosten van het land. In 2018 heeft Weeronline de term superhittegolf in het leven geroepen om extreme hittegolven te onderscheiden van gewone hittegolven. Door dit te doen attenderen we extra op de extremiteit van de hitte.

Voor het noteren van een superhittegolf moet de maximumtemperatuur op vijf aaneengesloten dagen uitkomen op 30 graden of meer. Op drie van deze tropische dagen moet het zeer heet worden met maxima van 35 graden of meer.

Extreme hitte steeds minder zeldzaam

Door de opwarming van het klimaat komen zeer hete dagen en extreme hittegolven deze eeuw steeds vaker voor. Elke hittegolf is iets om voorbereidingen op te treffen, maar een extreme hittegolf heeft nog meer impact. Hoe heter het is, hoe meer de warmte onze huizen in komt en hoe gevaarlijker de hitte wordt voor onze gezondheid. Wanneer er sprake is van een superhittegolf, is meestal niet alleen sprake van zeer hoge temperaturen, maar ook van langdurige hitte.

In de vorige eeuw is een superhittegolf nooit op een officieel meetpunt is ons land geregistreerd, maar deze eeuw is het al in zes jaren regionaal gebeurd. Dat tekent de opwarming van het klimaat. In augustus 2003 had weerstation Arcen de primeur. Daarna volgde de tweede regionale superhittegolf in 2015. Vervolgens kwam het ook in de zomers van 2018, 2019 en 2020 tot een regionale superhittegolf. Deze week is er 20 procent kans op zo’n superhittegolf in Noord- en Midden-Limburg en 10 procent in het oosten van Noord-Brabant en in Zuid-Limburg.

In De Bilt is nog nooit sprake geweest van een superhittegolf. Tijdens de recordhitte van eind juli 2019 was wel sprake van drie dagen met temperaturen boven 35 graden in De Bilt, maar het kwam toen niet tot vijf dagen met 30 graden of meer op rij.

Superhittegolven zullen steeds vaker voorkomen

Door opwarming van het klimaat wordt het in onze Nederlandse zomers steeds warmer. Zeer hete dagen van boven 35 graden blijven een uitschieter, maar zullen wel vaker voorkomen. Dit komt doordat de lucht in heel Europa een paar graden warmer is dan halverwege vorige eeuw. Door deze hogere basis wordt het met een warme zuidenwind gemakkelijker 30 graden en meer. En ook de 35 graden ligt dan sneller binnen handbereik. Sinds 2019 zijn ook temperaturen van 40 graden niet meer onmogelijk in ons land. Een superhittegolf zal dus ook steeds vaker en grootschaliger voorkomen.

Dit is een expertquote van Jaco van Wezel, meteoroloog en woordvoerder van Weeronline

10 uur geleden

'Kuipers moet zijn verantwoordelijkheid als minister van VWS nemen voor zwemveiligheid'

Dit is een expertquote van Shiva de Winter, NSWZ, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Horeca en reisbranche niet blij met wervingscampagne GGD: ‘Hun hoge tarieven zijn oneerlijk’ | Werk | destentor.nl

De horeca- en reisbranche trekken aan de bel na de aankondiging van minister Ernst Kuipers over de nieuwe vaccinatiecampagne die van start gaat en waarvoor minimaal 13.000 mensen nodig zijn. Daar waar de GGD tweemaal eerder indirect verschillende branches schade aanbracht door het wegtrekken van personeel (zij het op tijdelijke basis, met een ruimer salaris dan normaal), staat dat nu weer te gebeuren.

Er is de laatste drie jaar hard gewerkt om de zwembranche en met name de zwemlessen weer op peil te krijgen tussen en na alle crises. Het personeelsprobleem was al voor corona een gespreksonderwerp, maar is door de leegloop naar onder andere de GGD in extreme mate vergroot.

Hier gaat het over: per uur bijna tweemaal zo veel verdienen in een GGD-tent met goede airco, of werken in een ruimte met hoge luchtvochtigheid en toezicht houden op zwemmende mensen of het leren zwemmen van kinderen.

Als minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is minister Kuipers meerdere malen gewezen op de problemen in de zwembranche die onder andere door zijn eigen ministerie werden veroorzaakt, direct of indirect. Bij zijn aantreden is de sport belegd bij minister Conny Helder van Langdurige Zorg. Nu herhaalt zich opnieuw de mogelijkheid dat personeel gretig op zoek gaat naar een goedbetaalde baan bij de GGD en ook de zwembranche klappen hiervan gaat ondervinden.

Kuipers moet zich realiseren dat het opbouwen van een vaccinatiecampagne ten koste van zwemveiligheid (in de zin van zwemles, toezicht en zwemwatercapaciteit) beide zijn verantwoordelijkheid zijn.

De leden van de Tweede Kamer dienen de minister hierover te bevragen voordat 2023 opnieuw een jaar wordt met te weinig zwemles, zwemcapaciteit en zwemveiligheid door zijn toedoen.

Dit is een expertquote van Shiva de Winter van de Nederlandse Stichting Water- & Zwemveiligheid (NSWZ)

13 uur geleden

'Hitte kan gevaarlijk zijn, vooral als het een tijd aanhoudt'

Dit is een expertquote van Rico Schröder, Weeronline, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Zeer grote kans op officiële hittegolf | ANP

Aanhoudende hitte vormt vooral een risico voor ouderen, mensen in verzorgingstehuizen, chronisch zieken en mensen met overgewicht. Er is kans op uitdroging en oververhitting. Ook jonge kinderen moeten beschermd worden, door hen niet in de volle zon te laten en genoeg te laten drinken.

Smog door ozon

Bij heet zomerweer is ook vaak kans op smog door ozon. Luchtvervuiling in combinatie met veel zonlicht en hoge temperaturen veroorzaakt hoge ozonconcentraties. Hierdoor kunnen luchtwegklachten ontstaan (hoesten, zere keel, benauwdheid). Ook is er kans op misselijkheid, duizeligheid en hoofdpijn.

De klachten beginnen als eerste bij mensen met longaandoeningen en bij mensen die zich extra inspannen. Bij grote inspanningen ademen zij de vieze lucht namelijk dieper in. Wanneer de lucht viezer wordt krijgen steeds meer mensen last.

Hieronder geven we tips wat mensen het beste kunnen doen bij hitte.

Wat te doen bij hitte

  • Drink en eet voldoende. Vermijd (veel) alcohol, want daar droog je alleen maar sneller van uit.
  • Drink boullion, zodat je zout aan je lichaam toevoegt dat je met zweten verliest.
  • Draag dunne, liefst witte kleding. Witte kleding weerkaatst zonlicht, terwijl zwart juist de warmte absorbeert.
  • Bescherm je huid als je naar buiten gaat met zonnebrandcrème tegen de krachtige zon en blijf tussen 12 en 15 uur in de schaduw.
  • Laat geen kinderen en dieren even in een stilstaande auto zitten. Ook met een raampje open is het daar veel te warm.
  • Als je wilt sporten, doe dit dan ’s ochtends vroeg. Er is dan iets minder luchtvervuiling en het is koeler dan later op de dag.
  • Werk je buiten, neem dan extra pauzes en zoek dan de schaduw op.
  • Houd je woning koel met zonwering en door overdag ramen en deuren gesloten te houden.
  • Zoek verkoeling aan water of neem regelmatig een verfrissende douche. Maar een te koude douche zorgt ervoor dat je poriën zich sluiten om warmteverlies te voorkomen.
  • Let extra op mensen in je omgeving die zorg nodig hebben. Vooral ouderen vergeten vaak om voldoende te eten en te drinken, en koelen vaak hun huis onvoldoende in de koele uren van de dag.

Dit is een expertquote van Rico Schröder, meteoroloog bij Weeronline. 

14 uur geleden

'Hugo de Jonge zal verliezen door dalende woningprijzen niet compenseren'

Dit is een expertquote van Jeroen Wilhelm, Cribb, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Energiebedrijven bezorgd over klanten met een te laag maandbedrag

Energieprijzen zijn het gespreksonderwerp van de dag. Consumenten worden door de overheid zo goed en zo kwaad als het kan gecompenseerd voor de hoge energiekosten. Het zal onwaarschijnlijk zijn dat minister De Jonge ook de portemonnee trekt als straks de huizenprijzen gaan dalen en mensen noodgedwongen met torenhoge hypotheekschulden als gevolg van 'onderwaarde' achterblijven.

Laten we realistisch zijn; het kwaad is al geschied. De prijzen zijn afgelopen jaren door het dak gegaan en er zit veel lucht in de woningmarkt. De grote vraag die boven de markt hangt is niet of maar wanneer de prijzen gaan dalen. En in welk tempo? Een oorlog aan de rand van de Europa doet in ieder geval geen goed.

Op zich hoeft een 'onderwaarde' (de situatie waarbij de marktwaarde van de woning onder het bedrag ligt dat aan hypotheek is gegeven op de woning) geen probleem te zijn. Als je gewoon je inkomen behoudt, niet gaat scheiden en niet verplicht hoeft te verhuizen, houd je gewoon je adem in en wacht je de financiële storm af. Maar dit is lang niet het geval voor iedereen. Als de recessie doorzet, leidt dit bijvoorbeeld direct tot een hogere werkloosheid. En dan moet je mogelijk wel verplicht je huis verkopen.

Grote getallen

In tegenstelling tot de compensatie van de hoge energiekosten, gaat het bij waardedaling van woningen om forse bedragen. De vraag is of de overheid zich dan ook geroepen voelt om haar burgers te compenseren voor het geleden verlies. Dat verlies is immers mede veroorzaakt door monetair beleid (lage rente) van diezelfde overheid en geopolitieke ontwikkelen (oorlog in Oekraïne). Het kabinet weet ook dat de BV Nederland welvaart bij een gezonde woningmarkt. Alle reden dus om mensen enthousiast te houden om tot die markt toe te treden.

Meer balans in de woningmarkt

Om te voorkomen dat het aantal woningen dat financieel gezien 'onder water komt te staan' verder stijgt, is het nu van belang om zo snel mogelijk meer balans in de woningmarkt te krijgen. Er moet meer woningaanbod komen ten opzichte van de blijvend hoge vraag. Helaas lukt dat op korte termijn niet door nieuwbouw. Die productie komt te langzaam op gang om de balans terug te brengen. De opdracht van de overheid is dus zoeken naar een betere afstemming van vraag en aanbod die wel snel voor meer balans zorgt. Daarmee houden ze een mogelijke compensatie-discussie ook beter buiten de deur.

Jeroen Wilhelm is directeur van Cribb.nl.

4 dagen geleden

'Aanhoudende droogte laat zien dat Nederland het grondwater beter moet beheren'

Dit is een expertquote van Robin Lomulder, Fugro, in het kader van ANP Expert Support. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen. Aanleiding: Hoe kan het land van polders en slootjes (alweer) kampen met droogte? | NU.nl

We hebben in Nederland te maken met tropische temperaturen en extreme droogte. Hierdoor hebben we een officieel watertekort en is het verdeelplan in werking getreden. Waterbeheer in Nederland is van oudsher ingericht op een zo snel mogelijke waterafvoer. Tegenwoordig hebben we een nieuwe uitdaging: water beter vasthouden om periodes van droogte goed door te komen.

Verantwoord waterbeheer

Zeker in de akkerbouw, waar nu de oogsttijd is aangebroken, is het noodzakelijk dat de gewassen zoals aardappelen, wortelen, uien en bieten voldoende water krijgen. Boeren begrijpen heel goed dat ze in dagen van extreme hitte extra zuinig met water om moeten gaan en nemen hun verantwoordelijkheid. Ook de waterschappen doen er alles aan om het in hoger gelegen natuurgebieden het waterpeil op hoogte te houden, zodat beken niet droogvallen en zeldzame vissen of andere dieren het overleven. Maar gemeenten, bedrijven en burgers moeten zich sneller aanpassen. Bijvoorbeeld door in natte tijden het regenwater niet direct af te voeren naar rivieren en kanalen, maar door regenwater te infiltreren in diepere grondlagen. We moeten zoveel mogelijk zoet regenwater opvangen en in de bodem bergen.

Klimaatadaptief grondwaterbeheer

Geo-data specialist en bodemonderzoeker Fugro houdt in veel van haar projecten hiermee rekening. Tijdens het bodemonderzoek, bij de analyse en in haar ontwerpen op het gebied van klimaatadaptief (grond)waterbeheer.

Bijvoorbeeld door middel van slimme technologieën die in een korte tijd grote hoeveelheden regenwater infiltreren in de diepere grondlagen. Het water wordt opgevangen in zogenoemde retourbronnen, waarna het via diepe, afvoerende lagen zijdelings in de grondlaag wordt verdeeld. Zo kunnen grote hoeveelheden regenwater worden opgeslagen om in tijden van langdurige droogte weer op te pompen en lokaal her te gebruiken. Een ander voordeel van dit systeem is dat het - in tegenstelling tot waterberging in bassins aan de oppervlakte – maar minimale ruimte nodig heeft en dus gemakkelijk lokaal is in te zetten. Het is een beproefde oplossing tegen het watertekort in perioden van langdurige droogte. En ten tijde van plotselinge wateroverlast kan het meer water verwerken dan het huidige, reguliere rioolsysteem.

Dit is een expertquote van Robin Lomulder, senior adviseur hydrologie, Fugro.

5 dagen geleden